Натрий триполифосфатының сәнәгатьтә һәм ашарга яраклы кулланылышы
Натрий триполифосфаты - органик булмаган кушылма төре, ак кристалл порошок, суда эри, селте эремәсе, аморф суда эри торган сызыклы полифосфат. Натрий триполифосфаты хелатлаштыру, суспензияләү, дисперсияләү, желатинлаштыру, эмульгацияләү, рН буферлау һ.б. функцияләренә ия. Аны синтетик кер юу чарасы, сәнәгать су йомшарткычы, күн алдан күнләндерү агенты, буяу агенты, органик синтез катализаторы, азык өстәмәсе һ.б. өчен төп өстәмәләр буларак кулланырга мөмкин. Димәк, сәнәгать һәм ашарга яраклы натрий триполифосфатының гомуми кулланылышы нинди?
Натрий триполифосфатының киң кулланылышы:
1. Нигездә, синтетик юу чарасы, сабын синергистлары өчен һәм сабын мае утырмасын һәм бозлануын булдырмау өчен ярдәмче матдә буларак кулланыла. Ул майлау мае һәм майга көчле эмульсия тәэсиренә ия, һәм буфер сабын сыекчасының pH кыйммәтен көйләү өчен кулланылырга мөмкин.
Натрий триполифосфаты - кер юу чарасында алыштыргысыз һәм бик яхшы ярдәмче матдә, һәм аның төп функцияләрен түбәндәгечә кыскача күрсәтергә мөмкин.
① Металл ионнарын хелацияләү
Көндәлек юу суында, гадәттә, каты металл ионнары (нигездә, Ca2+, Mg2+) була. Юу процессында алар сабын яки кер юу порошогы составындагы актив матдә белән эреми торган металл тозы барлыкка китерә, шуңа күрә кер юу порошогы куллану гына түгел, ә юганнан соң тукыма да күңелсез куе соры төскә керә. Натрий триполифосфаты каты металл ионнарын хелатлауның бик яхшы үзлекләренә ия, бу исә бу металл ионнарының тискәре йогынтысын бетерә ала.
② Гель эретү, эмульсияләштерү һәм дисперсия ролен яхшырту
Тузанда еш кына кеше бүлендекләре (нигездә аксым һәм майлы матдәләр) була, ләкин тышкы дөньядан ком һәм тузан да була. Шулай да, натрий триполифосфаты аксымга шешенү һәм эрү йогынтысы ясый һәм коллоид эремә эффектын уйный. Майлы матдәләр өчен ул эмульсиягә ярдәм итә ала. Ул каты кисәкчәләргә дисперсияле суспензия эффектына ия.
③ буферлау эффекты
Натрий триполифосфаты зур селте буферлау эффектына ия, шуңа күрә юу эремәсенең рН кыйммәте якынча 9,4 дәрәҗәсендә саклана, бу кислота пычрагын бетерүгә ярдәм итә.
④ Тыгылуны булдырмау роле
Порошоклы синтетик югыч матдә гигроскопик үзлекләргә ия, мәсәлән, югары дымлы урында сакланганда, тыгылу барлыкка килә. Кабыкланган югыч матдәләрне куллану бик уңайсыз. Суны сеңдергәннән соң натрий триполифосфаты белән барлыкка килгән гексагидрат коры үзенчәлекләргә ия. Югыч матдә формуласында күп күләмдә натрий триполифосфат булганда, ул дым сеңдерү нәтиҗәсендә барлыкка килгән тыгылу күренешен булдырмаска һәм синтетик югыч матдәнең коры һәм бөртекле формасын сакларга мөмкин.
2. Суны чистарту һәм йомшарту: натрий триполифосфаты Ca2+, Mg2+, Cu2+, Fe2+ һ.б. эремәсендә металл ионнарын металл ионнары белән хелатлый, шуның белән эри торган хелатлар барлыкка китерә, шуның белән катылыкны киметә, һәм суны чистарту һәм йомшартуда киң кулланыла.
3. Йомшарткыч: яшелчәләр һәм җиләк-җимешләрнең кабыгын тиз йомшарта, пешерү вакытын кыскарта һәм пектинның чыгарылу тизлеген яхшырта.
4. Төс үзгәрүенә каршы агент, консервант: С витаминының таркалуына һәм төснең югалуына, төс үзгәрүенә ярдәм итә ала, ит, кош-корт, балыкларның бозылуын булдырмый, азык-төлекне саклау вакытын озайта ала.
5. Агартучы саклаучы агент, дезодорант: агарту эффектын яхшырта һәм металл ионнарындагы исне бетерә ала.
6. Антисептик һәм бактериостатик агент: микроорганизмнарның үсешен тоткарлый, шуңа күрә ул антисептик һәм бактериостатик роль уйный.
7. Эмульгатор, фарш өчен пигмент диспергаторы, катламнардан чыгуга каршы агент, куертучы агент: суспензиянең ябышуын һәм конденсациясен булдырмас өчен, судагы эреми торган матдәләрнең суспензиясен тарата яки тотрыклыландыра.
8. Көчле буфер һәм консервант: PH диапазонын тотрыклы итеп контрольдә тотыгыз, бу ризыкның тәмен тагын да тәмлерәк итә ала. Әчелекне һәм кислота дәрәҗәсен контрольдә тотыгыз.
9. Суны тотучы, йомшартучы, йомшартучы: ул аксым һәм глобулинга көчәйтелгән йогынты ясый, шуңа күрә ул ит продуктларының гидратациясен һәм суны тотуын арттыра, суның үтеп керүен яхшырта, ризыкның йомшаруына ярдәм итә һәм ризык сыйфатын яхшырта, шулай ук ризыкның яхшы тәмен саклый ала.
10. Агглютинациягә каршы агент: Сөт продуктларында ул җылытканда сөтнең агглютинациясен булдырмаска һәм сөт аксымы һәм май суының аерылуын булдырмаска мөмкин.
11. Буяу, каолин, магний оксиды, кальций карбонаты һәм диспергатор буларак суспензиянең башка сәнәгатьтә әзерләнүе.
12. СПИДны буяу.
13. Бораулау ләм диспергаторы.
14. Майга каршы агент буларак кулланыла торган кәгазь сәнәгате.
15. Керамика җитештерүдә тозны бетерүче агент буларак.
16. Күн эшкәртү заводында алдан күнләү өчен агент.
17. Сәнәгать казаннары өчен су йомшартучы матдә.