Күбек ни кадәр яхшырак булса, зарарсызландыру сәләте шулкадәр яхшырак була?
Көндәлек тормышта кулланыла торган күбекле чистарту чаралары турында без күпме беләбез? Без кайчан да булса уйландыкмы: бәдрәф әйберләрендә күбекнең роле нинди?
Ни өчен без күбекле продуктларны сайларга тырышабыз?
Чагыштыру һәм сортлау аша без тиз арада яхшы күбекләнү сәләтенә ия булган өслек активаторын сайлап ала алабыз, шулай ук өслек активаторының күбекләнү законын да аңлый алабыз: (пс: Бер үк чимал төрле җитештерүчеләрдән булганлыктан, аның күбек сыйфаты да төрле, монда төрле чималны күрсәтү өчен төрле баш хәрефләр кулланыгыз.җитештерүчеләр)
①Өс актив матдәләр арасында натрий лаурил глутаматы көчле күбекләнү сәләтенә ия, ә динатрий лаурил сульфосукцинаты зәгыйфь күбекләнү сәләтенә ия.
2 Күпчелек сульфат өслек актив матдәләре, амфотерик өслек актив матдәләре һәм ион булмаган өслек актив матдәләре көчле күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия, ә аминокислота өслек актив матдәләре, гадәттә, күбекне тотрыклыландыру сәләте зәгыйфь. Әгәр дә сез аминокислота өслек актив матдәләре продуктларын эшләргә телисез икән, көчле күбекләнү һәм күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия амфотерик яки ион булмаган өслек актив матдәләр куллануны карап чыгарга мөмкин.
Бер үк өслек актив матдәнең күбекләнү көче һәм тотрыклы күбекләнү көче диаграммасы:
Өслекле актив матдә нәрсә ул?
Өслек актив матдәсе - молекуласында кимендә бер мөһим өслек бәйләнеш төркеме булган (күпчелек очракта суда эрүчәнлеген тәэмин итү өчен) һәм җенесле булмаган төркемгә бәйле кушылма, алар өчен бәйләнеш аз. Еш кулланыла торган өслек актив матдәләр - ионлы өслек актив матдәләр (катионлы һәм анионлы өслек актив матдәләр кертеп), ион булмаган өслек актив матдәләр, амфотерик өслек актив матдәләр.
Өслек активаторы күбекләнүче кер юу чарасының төп ингредиенты булып тора. Яхшы эшчәнлекле өслек активаторын ничек сайларга күбек эшчәнлеге һәм майсызландыру көченең ике үлчәме буенча бәяләнә. Алар арасында күбек эшчәнлеген үлчәү ике күрсәткечне үз эченә ала: күбекләнү эшчәнлеге һәм күбекне тотрыклыландыру эшчәнлеге.
Күбек үзлекләрен үлчәү
Безне күбекләр кызыксындырамы?
Бу бары тик шул: ул тиз күбекләнәме? Күп күбек бармы? Күбек озакка сузылачакмы?
Бу сорауларга без чималны билгеләү һәм сайлап алу барышында җавап табарбыз.
Безнең сынауларның төп ысулы - лабораториядә еш кулланыла торган 31 өслек актив матдәнең күбекләнү көчен һәм күбек тотрыклылыгын өйрәнү, билгеләү һәм тикшерү өчен милли стандарт сынау ысулы - Росс-Майлз ысулы (Рош күбек билгеләү ысулы) буенча булган җиһазларны куллану.
Сынау объектлары: лабораторияләрдә еш кулланыла торган 31 өслек актив матдә
Сынау пунктлары: төрле өслек актив матдәләрнең күбекләнү көче һәм тотрыклы күбекләнү көче
Сынау ысулы: Рот күбекле тестер; Контроль үзгәрүчән ысул (тигез концентрацияле эремә, даими температура);
Контрастлы сортлау
Мәгълүматларны эшкәртү: төрле вакыт аралыгында күбек биеклеген теркәү;
0 минут башындагы күбек биеклеге - өстәлнең күбекләнү көче, биеклек югарырак булган саен, күбекләнү көче көчлерәк була; күбекнең тотрыклылыгының закончалыгы 5 минут, 10 минут, 30 минут, 45 минут һәм 60 минут өчен күбек биеклеге составы диаграммалары рәвешендә күрсәтелде. Күбекне карап тоту вакыты озаграк булган саен, күбекнең тотрыклылыгы ныграк була.
Сынаудан һәм язып алудан соң, аның мәгълүматлары түбәндәгечә күрсәтелә:
Чагыштыру һәм сортлау аша без тиз арада яхшы күбекләнү сәләтенә ия булган өслек активаторын сайлап ала алабыз, шулай ук өслек активаторының күбекләнү законын да аңлый алабыз: (пс: Бер үк чимал төрле җитештерүчеләрдән булганлыктан, аның күбек сыйфаты да төрле, монда төрле чимал җитештерүчеләрне күрсәтү өчен төрле баш хәрефләр кулланыгыз)
① Өслекле актив матдәләр арасында натрий лаурил глутаматы көчле күбекләнү сәләтенә ия, ә динатрий лаурил сульфосукцинаты зәгыйфь күбекләнү сәләтенә ия.
2 Күпчелек сульфат өслек актив матдәләре, амфотерик өслек актив матдәләре һәм ион булмаган өслек актив матдәләре көчле күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия, ә аминокислота өслек актив матдәләре, гадәттә, күбекне тотрыклыландыру сәләте зәгыйфь. Әгәр дә сез аминокислота өслек актив матдәләре продуктларын эшләргә телисез икән, көчле күбекләнү һәм күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия амфотерик яки ион булмаган өслек актив матдәләр куллануны карап чыгарга мөмкин.
Бер үк өслек актив матдәнең күбекләнү көче һәм тотрыклы күбекләнү көче диаграммасы:
Натрий лаурил глутаматы
Аммоний лаурил сульфаты
Бер үк өслек-актив матдәнең күбекләнү сыйфаты һәм күбекне тотрыклыландыру сыйфаты арасында бернинди корреляция юк, һәм яхшы күбекләнү сыйфаты белән өслек-актив матдәнең күбекне тотрыклыландыру сыйфаты яхшы булмаска мөмкин.
Төрле өслек актив матдәләрнең күбек тотрыклылыгын чагыштыру:
Ps: Чагыштырма үзгәреш тизлеге = (0 минутта күбек биеклеге – 60 минутта күбек биеклеге)/0 минутта күбек биеклеге
Бәяләү критерийлары: Чагыштырмача үзгәрү тизлеге югарырак булган саен, күбекнең тотрыклыландыру сәләте дә зәгыйфьрәк.
Күбек диаграммасын анализлау аша түбәндәге нәтиҗәгә килергә мөмкин:
① Динатрий кокамфоамфодиацетат иң көчле күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия, ә лаурил гидроксил сульфобетаин иң зәгыйфь күбекне тотрыклыландыру сәләтенә ия.
2 Лаурил спирты сульфаты өслек актив матдәләренең күбекне тотрыклыландыру сәләте, гадәттә, яхшы, ә аминокислота анион өслек актив матдәләренең күбекне тотрыклыландыру сәләте, гадәттә, начар;
Формула дизайны сылтамасы:
Өслек активаторының күбекләнү һәм күбекне тотрыклыландыру күрсәткечләреннән чыгып, алар арасында билгеле бер закон һәм корреляция юк дигән нәтиҗә ясарга мөмкин, ягъни яхшы күбекләнү күрсәткече һәрвакытта да яхшы күбекне тотрыклыландыру күрсәткече түгел. Бу безне өслек-актив чималны сайлап алуда, без өслек-актив матдәләрнең бик яхшы күрсәткечләренә тулысынча игътибар итәргә, төрле өслек-актив матдәләрнең акыллы комбинациясен кулланырга мәҗбүр итә, шуның белән оптималь күбек күрсәткечләренә ирешәбез. Шул ук вакытта, ул күбек үзлекләренең һәм майсызландыру көченең чистарту эффектына ирешү өчен көчле майсызландыру көче булган өслек-актив матдәләр белән берләштерелә.
Майсызландыру көчен сынау:
Максат: Көчле деконгестант сәләтенә ия булган өслек активаторларын тикшерү, һәм анализ һәм чагыштыру аша күбек үзлекләре белән майсызландыру көче арасындагы бәйләнешне ачыклау.
Бәяләү критерийлары: Без пленка тукымасының тап пиксельләре мәгълүматларын өслек активаторын деконтаминацияләү алдыннан һәм аннан соң чагыштырдык, хәрәкәт кыйммәтен исәпләдек һәм майсызландыру көче индексын формалаштырдык. Индекс югарырак булган саен, майсызландыру көче көчлерәк була.
Югарыдагы мәгълүматлардан күренгәнчә, күрсәтелгән шартларда көчле майсызландыру көче аммоний лаурил сульфаты, ә зәгыйфь майсызландыру көче ике CMEA;
Югарыдагы сынау мәгълүматларыннан шуны әйтергә мөмкин: өслек актив матдәнең күбек үзлекләре һәм аның майсызландыру көче арасында турыдан-туры бәйләнеш юк. Мәсәлән, көчле майсызландыру көче булган аммоний лаурил сульфатының күбекләү сыйфаты яхшы түгел. Ләкин, майсызландыру көче начар булган C14-16 олефин натрий сульфонатының күбекләү сыйфаты алгы планда тора.
Ни өчен чәчегез майлырак булган саен, күбекләнми? (Бер үк шампунь кулланганда).
Чынлыкта, бу универсаль күренеш. Майлырак чәч белән чәч юганда, күбек тизрәк кими. Бу күбекнең сыйфаты начаррак дигәнне аңлатамы? Икенче төрле әйткәндә, күбекнең сыйфаты яхшырак булган саен, майсызландыру сәләте дә яхшырак буламы?
Эксперимент нәтиҗәсендә алынган мәгълүматлардан без инде беләбез, күбек күләме һәм күбекнең ныклыгы өслек-актив матдәнең күбек үзлекләре, ягъни күбекләнү үзлекләре һәм күбекне тотрыклыландыру үзлекләре белән билгеләнә. Өслек-актив матдәнең зарарсызландыру сәләте күбекнең киметүе белән киметелмәячәк. Бу фикер өслек активаторының майсызландыру сәләтен билгеләүне тәмамлагач та исбатланды, яхшы күбек үзлекләренә ия булган өслек активаторы яхшы майсызландыру көченә ия булмаска мөмкин, һәм киресенчә.
Моннан тыш, без күбек һәм өслек-актив матдәләрне майсызландыру арасында турыдан-туры бәйләнеш юклыгын икесенең дә төрле эш принципларыннан исбатлый алабыз.
Өслекле актив матдә күбегенең функциясе:
Күбек - билгеле бер шартларда өслек актив матдәсенең бер төре, аның төп роле - чистарту процессына уңайлы һәм күңелле тәҗрибә бирү, аннары майны чистарту ярдәмче роль уйный, шуңа күрә май күбек тәэсирендә кабат утырмый, җиңелрәк юыла.
Өслекле актив матдәнең күбекләнү һәм майсызландыру принцибы:
Өслекле актив матдәнең чистарту көче су-һава арасындагы киеренкелекне киметү (күбекләнү) сәләтеннән түгел, ә май-су арасындагы киеренкелекне киметү (майсызландыру) сәләтеннән килә.
Бу мәкалә башында әйткәнебезчә, өслек актив матдәләр - амфифил молекулалар, аларның берсе гидрофиль, икенчесе гидрофиль. Шуңа күрә, түбән концентрацияләрдә, өслек актив матдә су өслегендә калырга омтыла, липофиль (суны нәфрәт итүче) очы тышка карап, башта су өслеген, ягъни су-һава чикләрен каплап ала, һәм шулай итеп бу чиктәге киеренкелекне киметә.
Ләкин концентрация бер ноктадан артып киткәч, өслек актив матдәсе туплана башлый, мицеллалар барлыкка китерә, һәм фаза арасындагы киеренкелек кимемәячәк. Бу концентрация критик мицелла концентрациясе дип атала.
Өслек актив матдәләрнең күбекләнү сәләте яхшы, бу аның су һәм һава арасындагы өслек киеренкелеген киметү өчен көчле сәләткә ия булуын күрсәтә, һәм өслек киеренкелеге кимү нәтиҗәсендә сыеклык күбрәк өслекләр барлыкка китерә (күбекләр төркеменең гомуми өслек мәйданы тыныч суныкына караганда күпкә зуррак).
Өслекле актив матдәнең зарарсызландыру көче аның тап өслеген чылату һәм эмульсияләү сәләтендә, ягъни майны "каплау" һәм аны эмульсияләү һәм суда юып төшерү мөмкинлегендә.
Шуңа күрә, өслек актив матдәнең зарарсызландыру сәләте аның май-су чикләрен активлаштыру сәләте белән бәйле, ә күбекләнү сәләте аның су-һава чикләрен активлаштыру сәләтен генә күрсәтә, һәм бу икесе тулысынча бәйләнмәгән. Моннан тыш, көндәлек тормышта еш кулланыла торган макияж бетергеч һәм макияж бетергеч мае кебек күп күбекләнмәгән чистарту чаралары да бар, алар да көчле зарарсызландыру сәләтенә ия, ләкин күбек барлыкка килми, һәм күбек һәм зарарсызландыру бер үк нәрсә түгел икәне ачык.
Төрле өслек-актив матдәләрнең күбек үзлекләрен билгеләү һәм тикшерү аша без югарырак күбек үзлекләренә ия өслек-актив матдәне ачык күрә алабыз, аннары өслек-актив матдәнең майсызландыру көчен билгеләү һәм эзлеклелек аша без өслек-актив матдәнең пычрану сәләтен бетерергә тиешбез. Бу бергә кушылганнан соң, төрле өслек-актив матдәләрнең өстенлекләрен тулысынча файдаланырга, өслек-актив матдәләрне тулырак һәм югарырак эшләүчән итәргә, югарырак чистарту эффекты һәм куллану тәҗрибәсе алырга кирәк. Моннан тыш, без өслек-актив матдәнең эшләү принцибыннан күбекнең чистарту көче белән турыдан-туры бәйле түгеллеген дә аңлыйбыз, һәм бу танып белү безгә шампунь кулланганда үзебезнең фикер йөртүебезгә һәм танып белүебезгә ярдәм итә ала, шуның белән үзебезгә туры килә торган продуктны сайларга.